IX-boshlari Toxariylar so’ngra esa Somoniylar tomonidan asos solingan mahalliy davlatchilikning paydo bo’lishi bilan e’tiborga molikdir. Bu davrda Termiz Abu Dovudiylar, Chag’oniyoniy muxtajiylari sulolasi tomonidan idota qilingan va ular Somoniylar davlati tarkibida muhim rol uynaganlar. 10-11 asr oraligida Termiz va Chag’aniyonTurkiy sulolalar boshqarganG’aznaviylar, Qoraxoniylar, Saljuqiylar, Xorazmshox-anushteginlar davlati tarkibiga kirgan. 8-9 asrlar oralig’ida moddiy, badiiy va ma’naviy madaniyatning to’liq yoki deyarli to’liq almanishuvi sodir bo’ldi. Bu davrda sirkangan spool, yangi tipdagi binolar: machit, madrasa, minoralar, maqbaralar qurilishi, rangli sopollardan foydalanishi yuksak darajada rivoj topdi. Shishasozlik, metal va metalurgiya ishlab chiqarish keng rivojlandi. Savdo va Tovar-pul munosabatlari o’sdi. Fals va draxma pullarini zarb qiluvchi ko’pgina muassasalar. Termiz va Chag’oniyonda joylashgan edi. Ark, shaxriston va rabod deb atalishi uch qismdan iborat bo’lgan. Shaharlar yanada o’sdi. Bu davrda Termiz va Chag’oniyon O’rta Osiyoning yirik savdo va madaniy markazlariga aylandi. Bu yerda Hakim al-Termiziy, Muhammad Abu Iso al-Termiziy kabi buyuk allomalar, shoir Farruxiy Munjuqiylar yashab ijod etdilar. Hakim al-Termiziy maqbarasi qurilishi, Sulton-Saodat majmuasidagi maqbaralar, Jarqo’rg’on minorasi, qurilishlari amalga oshirildi. 1220 yil kuzida Chingizxon qo’shinlari shahar himoyachilarining qaxramonona qarshiligiga qaramasdan Termizni egallagan va uni to’liq vayron qildi, keyinchalik shahar Surxondaryo vodiysidagi boshqa yangiyerga qad tikladi.